رایج ترین مشکلات اجاق گاز کن شامل روشن نشدن شعله، خاموش شدن ناگهانی آن پس از رها کردن ولوم، و جرقه نزدن فندک است. در بیشتر موارد، این ایرادات به دلیل کثیفی ژیگلور، خرابی ترموکوپل یا بوبین، و یا گرفتگی الکترود جرقه زن رخ می دهند. با تمیز کردن دقیق سرشعله ها، بررسی اتصال گاز و تست قطعات ایمنی، می توانید بسیاری از این مشکلات را در منزل برطرف کنید. با این حال، در صورت استشمام بوی گاز یا نشتی، بلافاصله شیر اصلی گاز را بسته و با یک تکنسین متخصص تماس بگیرید.
آشنایی با قطعات اصلی اجاق گاز کن و عملکرد آن ها
برای عیب یابی اصولی، ابتدا باید با اجزای داخلی اجاق گاز کن آشنا شوید. این برند از قطعات باکیفیتی استفاده می کند که شناخت عملکرد آن ها به شما کمک می کند تا منشأ خرابی را دقیق تر تشخیص دهید.
ترموکوپل
یک حسگر حرارتی متشکل از دو فلز غیر همجنس است. وقتی شعله به آن می تابد، گرم شده و جریان الکتریکی ضعیفی تولید می کند که مسیر گاز را در بوبین باز نگه می دارد. اگر شعله خاموش شود، ترموکوپل سرد شده و جریان قطع می گردد تا از نشت گاز جلوگیری شود.
بوبین
یک شیر الکترومغناطیسی است که در پشت شیر کنترل قرار دارد. وظیفه اصلی آن قطع خودکار و فوری جریان گاز در صورت خاموش شدن شعله و سرد شدن ترموکوپل است. این قطعه ضامن ایمنی اصلی دستگاه محسوب می شود.
ژیگلور یا نازل
قطعه ای برنجی و بسیار کوچک با سوراخی ریز در مرکز که وظیفه تنظیم و پاشش گاز به داخل مشعل را بر عهده دارد. گرفتگی این سوراخ با چربی یا ذرات غذا، اصلی ترین دلیل ضعیف سوختن یا روشن نشدن شعله است.
الکترود جرقه زن
میله ای فلزی که با یک عایق سرامیکی سفید رنگ پوشیده شده و وظیفه ایجاد جرقه برای اشتعال گاز را دارد. فاصله این الکترود تا سرشعله باید حدود ۴ تا ۶ میلی متر باشد تا جرقه به درستی زده شود.
دلایل روشن نشدن شعله اجاق گاز کن و راهکارهای تعمیر
روشن نشدن شعله یکی از رایج ترین شکایت های کاربران است. این مشکل می تواند دلایل ساده ای داشته باشد که بدون نیاز به تکنسین قابل رفع است. مراحل زیر را به ترتیب بررسی کنید:
- بررسی منبع گاز: اطمینان حاصل کنید که شیر اصلی گاز ساختمان یا شیر کپسول گاز کاملاً باز است. گاهی اوقات کاهش فشار گاز در شبکه یا تمام شدن گاز کپسول باعث این مشکل می شود.
- بررسی سیستم جرقه: ولوم را فشار داده و بچرخانید. آیا صدای تیک تیک جرقه را می شنوید؟ اگر صدا می آید اما شعله روشن نمی شود، مشکل از گاز رسانی است. اگر صدایی نمی آید، مشکل از سیستم جرقه زن، ترانس یا سیم کشی است.
- تمیز کردن مشعل و سرشعله: سرشعله را بردارید. با استفاده از یک مسواک کهنه و محلول آب و سرکه، چربی های انباشته شده را پاک کنید. سوراخ های ریز روی سرشعله باید کاملاً باز باشند تا گاز به درستی خارج شود.
- بررسی و تمیز کردن ژیگلور: در عمق محل قرارگیری سرشعله، یک قطعه برنجی کوچک (ژیگلور) قرار دارد. با استفاده از یک سوزن ضخیم یا سیم نازک، به آرامی سوراخ آن را باز کنید. مراقب باشید که سوراخ گشاد تر نشود، زیرا این کار باعث تنظیم نبودن شعله می شود.
- بررسی ولوم و شیر کنترل: اگر ولوم هرز می چرخد یا به درستی فشار داده نمی شود، ممکن است شفت داخلی آن شکسته باشد. در این صورت ولوم باید تعویض گردد.
علت خاموش شدن شعله بعد از رها کردن ولوم
این مشکل تقریباً همیشه به سیستم ایمنی شعله یعنی ترموکوپل و بوبین مربوط می شود. وقتی ولوم را رها می کنید، اگر شعله بلافاصله خاموش شود، یعنی فرمان قطع گاز صادر شده است. برای عیب یابی این مورد، راه حل گام به گام زیر را دنبال کنید:
تست عملی ترموکوپل: ولوم را فشار داده و شعله را روشن کنید. دست خود را برای ۱۵ تا ۲۰ ثانیه روی ولوم نگه دارید. اگر شعله روشن ماند، یعنی ترموکوپل سالم است اما ممکن است کثیف باشد یا فاصله آن تا شعله تنظیم نباشد. اگر شعله همچنان خاموش شد، ترموکوپل یا بوبین خراب است.
- تمیز کردن نوک ترموکوپل: با یک دستمال نرم یا سمباده بسیار نرم، نوک ترموکوپل (میله مسی کوچک کنار مشعل) را تمیز کنید. دوده و چربی مانع انتقال حرارت به آن می شوند و باعث می شوند ترموکوپل نتواند ولتاژ لازم را تولید کند.
- تنظیم فاصله ترموکوپل: نوک ترموکوپل باید دقیقاً در مسیر شعله قرار گیرد. اگر شعله به آن برخورد نکند، سرد مانده و مسیر گاز را قطع می کند.
- تعویض ترموکوپل: اگر با تمیز کردن مشکل حل نشد، احتمالاً ترموکوپل ضعیف شده و خاصیت خود را از دست داده است. این قطعه مصرفی است و باید با نمونه اصلی و هم مدل تعویض شود.
- بررسی بوبین: در موارد نادر، اگر ترموکوپل سالم باشد و ولتاژ تولید کند، ممکن است بوبین خراب شده باشد و نتواند مسیر گاز را باز نگه دارد. تعویض بوبین نیاز به باز کردن شیر کنترل دارد و بهتر است توسط تکنسین انجام شود.
مشکلات جرقه زن اجاق گاز کن و روش رفع جرقه یکسره
یکی از آزاردهنده ترین مشکلات، جرقه زدن مداوم فندک حتی پس از رها کردن ولوم است. این مشکل نه تنها باعث آلودگی صوتی می شود، بلکه می تواند به ترانس جرقه آسیب برساند.
علت جرقه یکسره و راه حل آن
علت اصلی این مشکل، نفوذ رطوبت، آب یا مواد شوینده به زیر ولوم ها و صفحه کنترل است. آب باعث ایجاد اتصال کوتاه در مدار جرقه زن می شود و سیستم به طور مداوم فرمان جرقه صادر می کند.
- بلافاصله ولوم ها را بیرون بکشید.
- با استفاده از سشوار (با باد سرد یا ولرم)، ناحیه زیر ولوم ها و اطراف شفت ها را به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه خشک کنید.
- اجازه دهید اجاق گاز برای چند ساعت در هوای آزاد بماند تا رطوبت کاملاً تبخیر شود.
- اگر مشکل ادامه داشت، ممکن است ترانس جرقه یا میکروسوئیچ داخل ولوم آسیب دیده باشد و نیاز به تعویض داشته باشد.
علت جرقه نزدن اصلا
اگر با چرخاندن ولوم هیچ صدایی نمی شنوید و جرقه ای زده نمی شود، موارد زیر را بررسی کنید:
- اطمینان حاصل کنید که دوشاخه اجاق گاز به پریز برق متصل است و برق قطع نشده است.
- سیم های متصل به الکترود جرقه زن را بررسی کنید. ممکن است در اثر حرارت یا رطوبت، سوکت آن ها شل شده یا قطع شده باشد.
- عایق سرامیکی الکترود را بررسی کنید. اگر ترک خورده باشد، جرقه به جای سرشعله، به بدنه فلزی دستگاه زده می شود.
- خرابی ترانس جرقه (ماژول تولید کننده ولتاژ بالا) که باید توسط تکنسین تعویض گردد.
ضعیف یا زرد سوختن شعله اجاق گاز کن
شعله استاندارد اجاق گاز باید به رنگ آبی و با شدت یکنواخت بسوزد. زرد سوختن شعله یا ضعیف بودن آن نشانه احتراق ناقص است که می تواند باعث دوده زدن ظروف و هدر رفتن انرژی شود.
گرفتگی ژیگلور
اصلی ترین دلیل، مسدود شدن سوراخ ریز ژیگلور با ذرات غذا یا چربی است که حجم گاز ورودی را کاهش می دهد.
تنظیم نبودن هوای ورودی
برخی از مشعل ها دارای دریچه تنظیم هوا هستند. اگر این دریچه بسته باشد، اکسیژن کافی به گاز نمی رسد و شعله زرد می شود.
کثیفی سرشعله
انباشته شدن جرم و دوده در شیارهای سرشعله مانع از توزیع یکنواخت گاز و اختلاط صحیح آن با هوا می شود.
راه حل: ابتدا سرشعله و ژیگلور را به دقت تمیز کنید. اگر مشکل برطرف نشد، دریچه تنظیم هوای زیر مشعل را به آرامی بچرخانید تا شعله به رنگ آبی درآید. در صورت استفاده از کپسول گاز، از سالم بودن رگولاتور و فشار مناسب گاز اطمینان حاصل کنید.
عیب یابی فر اجاق گاز کن
فرهای اجاق گاز کن معمولاً از سیستم های ایمنی و حرارتی پیشرفته تری برخوردارند. مشکلات رایج در این بخش عبارتند از:
- گرم نشدن فر: ممکن است ترموستات فر خراب شده باشد و نتواند فرمان روشن شدن مشعل فر را صادر کند. ترموستات وظیفه دارد دمای داخلی فر را اندازه گیری کرده و در صورت رسیدن به دمای تنظیم شده، جریان گاز را قطع کند. خرابی این قطعه باعث می شود فر اصلاً روشن نشود یا یکسره کار کند و غذا بسوزد. همچنین خرابی شمعک یا فندک فر نیز از دلایل شایع روشن نشدن آن است.
- خاموش شدن شعله فر: مشابه صفحه اجاق، فر نیز دارای ترموکوپل ایمنی است. اگر این قطعه خراب باشد یا فاصله آن تا شعله فر تنظیم نباشد، شعله فر پس از چند ثانیه خاموش می شود. این مکانیزم برای جلوگیری از تجمع گاز در محفظه فر طراحی شده است.
- کار نکردن فن کانوکشن: اگر فر شما دارای فن پخش حرارت است و کار نمی کند، ممکن است موتور فن سوخته باشد، خازن راه انداز آن ضعیف شده باشد و یا پروانه آن به دلیل چربی زیاد گیر کرده باشد. این مورد نیاز به بررسی تکنسین دارد و دستکاری آن توسط افراد غیر متخصص خطرناک است.
- نشتی گاز از فر: هرگونه بوی گاز از ناحیه فر بسیار خطرناک است. این مشکل می تواند ناشی از ترک خوردن شلنگ داخلی فر یا شل شدن اتصالات مشعل فر باشد. فوراً استفاده از فر را متوقف کرده و با نمایندگی تماس بگیرید.
نکات ایمنی حیاتی در هنگام بوی گاز یا نشتی
هشدار جدی: اگر در آشپزخانه بوی گاز احساس کردید، خونسردی خود را حفظ کنید و اقدامات زیر را فوراً انجام دهید:
- به هیچ وجه کلید برق را روشن یا خاموش نکنید (حتی کلید زنگ در، فن یا چراغ). کوچکترین جرقه الکتریکی می تواند باعث انفجار شود.
- شیر اصلی گاز کنتور یا کپسول را فوراً ببندید.
- تمام پنجره ها و درها را باز کنید تا جریان هوا برقرار شود و گاز خارج گردد.
- از شعله مستقیم، کبریت یا فندک به هیچ عنوان استفاده نکنید.
- از منزل خارج شده و با آتش نشانی (۱۲۵) یا نمایندگی مجاز تعمیرات تماس بگیرید.
جدول جامع عیب یابی و هزینه های تقریبی تعمیرات
در جدول زیر، رایج ترین مشکلات، علت های احتمالی و هزینه های تقریبی تعمیر (شامل قطعه و دستمزد) برای سال جاری آورده شده است. توجه داشته باشید که این هزینه ها تقریبی بوده و بسته به مدل دقیق دستگاه و نرخ روز قطعات ممکن است تغییر کند.
| مشکل دستگاه | علت های احتمالی | هزینه تقریبی تعمیر |
|---|---|---|
| روشن نشدن شعله | گرفتگی ژیگلور، خرابی فندک، بسته بودن شیر گاز | ۳۰۰,۰۰۰ تا ۸۰۰,۰۰۰ تومان |
| خاموش شدن شعله پس از رها کردن ولوم | خرابی یا کثیفی ترموکوپل، خرابی بوبین | ۴۰۰,۰۰۰ تا ۹۰۰,۰۰۰ تومان |
| جرقه زدن یکسره فندک | نفوذ رطوبت به زیر ولوم، خرابی میکروسوئیچ | ۲۰۰,۰۰۰ تا ۵۰۰,۰۰۰ تومان |
| زرد یا ضعیف سوختن شعله | کثیفی سرشعله، تنظیم نبودن دریچه هوا، مشکل رگولاتور | ۲۵۰,۰۰۰ تا ۶۰۰,۰۰۰ تومان |
| گرم نشدن فر | خرابی ترموستات فر، خرابی شمعک یا بوبین فر | ۵۰۰,۰۰۰ تا ۱,۲۰۰,۰۰۰ تومان |
توصیه های نگهداری برای افزایش عمر اجاق گاز کن
رعایت نکات زیر می تواند از بروز بسیاری از خرابی ها جلوگیری کرده و عمر مفید دستگاه شما را افزایش دهد:
- از ریختن مواد غذایی و مایعات روی مشعل ها خودداری کنید. در صورت رخ دادن، بلافاصله پس از سرد شدن دستگاه، آن را تمیز کنید. انباشته شدن چربی باعث گرفتگی ژیگلور و زرد سوختن شعله می شود.
- هنگام تمیز کردن صفحه اجاق گاز، از پاشیدن مستقیم مواد شوینده به اطراف ولوم ها خودداری کنید تا رطوبت به داخل سیستم جرقه زن نفوذ نکند. نفوذ رطوبت عامل اصلی جرقه زدن یکسره و خرابی ترانس جرقه است.
- سالی یک بار توسط یک تکنسین مجرب، دستگاه را سرویس کرده و اتصالات گاز را از نظر نشتی با کف صابون بررسی نمایید. این کار ساده می تواند از فجایع بزرگ جلوگیری کند.
- برای تمیز کردن سرشعله ها از سیم ظرفشویی زبر یا چاقو استفاده نکنید، زیرا باعث خراشیدگی و تغییر شکل سوراخ های خروجی گاز می شود. این تغییر شکل باعث می شود شعله به درستی تشکیل نشود و دستگاه ایمنی خود را از دست بدهد.
- از ضربه زدن به ولوم ها خودداری کنید. فشار بیش از حد به ولوم ها می تواند باعث شکستن شفت داخلی شیر کنترل و نشت گاز از پشت صفحه شود.
سوالات متداول درباره تعمیرات اجاق گاز کن
چرا شعله اجاق گاز کن من پس از چند ثانیه خاموش می شود؟
این مشکل معمولاً به دلیل خرابی یا کثیفی ترموکوپل است. ترموکوپل نمی تواند حرارت را تشخیص دهد و به بوبین فرمان قطع گاز می دهد. ابتدا نوک ترموکوپل را تمیز کنید و اگر مشکل حل نشد، آن را تعویض نمایید.
آیا می توانم خودم ترموکوپل اجاق گاز کن را تعویض کنم؟
تعویض ترموکوپل نیاز به ابزار ساده ای مانند آچار بکس دارد و اگر کمی تجربه فنی داشته باشید، قابل انجام است. اما اگر با قطعات گازی آشنایی ندارید، به دلیل خطرات نشت گاز، بهتر است این کار را به تکنسین بسپارید.
علت صدای تق تق مداوم فندک چیست؟
این صدا نشان دهنده جرقه زدن یکسره است که اغلب به دلیل نفوذ آب یا مواد شوینده به زیر ولوم ها و ایجاد اتصال کوتاه در مدار جرقه زن رخ می دهد. خشک کردن کامل ناحیه ولوم ها معمولاً این مشکل را برطرف می کند.
چرا فر اجاق گاز کن گرم نمی شود؟
این مشکل می تواند ناشی از خرابی ترموستات فر، خرابی شمعک یا فندک مخصوص فر، و یا مشکل در بوبین ایمنی فر باشد. برای تشخیص دقیق، نیاز به بررسی تکنسین است.
جمع بندی
تعمیر اجاق گاز کن در بسیاری از موارد با دانش فنی پایه و رعایت نکات ایمنی در منزل قابل انجام است. مشکلاتی مانند گرفتگی ژیگلور، کثیفی ترموکوپل یا نفوذ رطوبت به جرقه زن، با تمیزکاری و تنظیمات ساده برطرف می شوند. با این حال، در مواردی که با نشتی گاز، خرابی بوبین یا مشکلات پیچیده فر مواجه هستید، حتماً از خدمات یک نمایندگی مجاز و تکنسین های آموزش دیده استفاده کنید تا ایمنی خانواده و دستگاه شما تضمین شود.